Η Κυβέρνηση της ΝΔ, με το σχέδιο Προεδρικού διατάγματος (Π.Δ.) για την χορήγηση αδειών ίδρυσης και λειτουργίας θεραπευτικών κέντρων και συμβουλευτικών σταθμών για τα ναρκωτικά, υλοποιεί τις βασικές κατευθύνσεις του "Εθνικού Σχεδίου Δράσης ενάντια στα Ναρκωτικά" που εκπονήθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.
Γενικά μπορούμε να πούμε πως η υποκατάσταση γίνεται η αιχμή του δόρατος της επίσημης πολιτικής ενάντια στα ναρκωτικά.
Οι ήδη υπάρχοντες και καταξιωμένοι φορείς της απεξάρτησης (ΚΕΘΕΑ, 18 ΑΝΩ, Ψ.Ν.Θ.) περιορίζονται και περιθωριοποιούνται. Οι ιδιωτικές κλινικές ψυχιατρικές και μη, νομιμοποιούνται να εκμεταλλεύονται τον ανθρώπινο πόνο.
Σ' αυτά τα πλαίσια, η προσπάθεια ιατρικοκοποίησης της εξάρτησης και απεξάρτησης, δεν αφήνει κανένα περιθώριο για την ανάπτυξη της πρόληψης και της κοινωνικής επανένταξης των απεξαρτημένων ατόμων.
Η προσπάθεια εξεύρεσης των απαιτούμενων άλλοθι από την Κυβέρνηση, για την προώθηση των προαναφερόμενων κυβερνητικών επιλογών, αρχίζει και τελειώνει με την άρθρωση ενός διάτρητου επιστημονικά, επιστημολογικά, μεθοδολογικά και ηθικά λόγου, που αφήνει έκπληκτους όχι μόνο τους ειδικούς επιστήμονες αλλά και ολόκληρο τον Ελληνικό λαό.
Το Ε.Σ Υ.Ν. επισημαίνει πως το σχέδιο του Π.Δ. που περιλαμβάνει εννέα (9) άρθρα ανατρέπει τα επιστημονικά και κλινικά δεδομένα 10ετιών. Το εκπληκτικό είναι πως επαναφέρονται απόψεις, σχετικά με την εξάρτηση, του προηγούμενου αιώνα! Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ορισμός της εξάρτησης, από τον Πρόεδρο της Διακομματική]ς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τη Μελέτη και Αντιμετώπιση του Προβλήματος των Ναρκωτικών, σαν «...αυτοπροκαλούμενη νόσος με χαρακτηριστικά χρονιότητας και υποτροπής....». Το Ε.ΣΥ.Ν. παίρνοντας υπόψη τις θέσεις των φορέων απεξάρτησης για το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, συμπαρατάσσεται μαζί τους στην μάχη για την απόσυρση του. Αναλυτικότερα επισημαίνουμε:
Γενικά μπορούμε να πούμε πως η υποκατάσταση γίνεται η αιχμή του δόρατος της επίσημης πολιτικής ενάντια στα ναρκωτικά.
Οι ήδη υπάρχοντες και καταξιωμένοι φορείς της απεξάρτησης (ΚΕΘΕΑ, 18 ΑΝΩ, Ψ.Ν.Θ.) περιορίζονται και περιθωριοποιούνται. Οι ιδιωτικές κλινικές ψυχιατρικές και μη, νομιμοποιούνται να εκμεταλλεύονται τον ανθρώπινο πόνο.
Σ' αυτά τα πλαίσια, η προσπάθεια ιατρικοκοποίησης της εξάρτησης και απεξάρτησης, δεν αφήνει κανένα περιθώριο για την ανάπτυξη της πρόληψης και της κοινωνικής επανένταξης των απεξαρτημένων ατόμων.
Η προσπάθεια εξεύρεσης των απαιτούμενων άλλοθι από την Κυβέρνηση, για την προώθηση των προαναφερόμενων κυβερνητικών επιλογών, αρχίζει και τελειώνει με την άρθρωση ενός διάτρητου επιστημονικά, επιστημολογικά, μεθοδολογικά και ηθικά λόγου, που αφήνει έκπληκτους όχι μόνο τους ειδικούς επιστήμονες αλλά και ολόκληρο τον Ελληνικό λαό.
Το Ε.Σ Υ.Ν. επισημαίνει πως το σχέδιο του Π.Δ. που περιλαμβάνει εννέα (9) άρθρα ανατρέπει τα επιστημονικά και κλινικά δεδομένα 10ετιών. Το εκπληκτικό είναι πως επαναφέρονται απόψεις, σχετικά με την εξάρτηση, του προηγούμενου αιώνα! Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο ορισμός της εξάρτησης, από τον Πρόεδρο της Διακομματική]ς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τη Μελέτη και Αντιμετώπιση του Προβλήματος των Ναρκωτικών, σαν «...αυτοπροκαλούμενη νόσος με χαρακτηριστικά χρονιότητας και υποτροπής....». Το Ε.ΣΥ.Ν. παίρνοντας υπόψη τις θέσεις των φορέων απεξάρτησης για το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, συμπαρατάσσεται μαζί τους στην μάχη για την απόσυρση του. Αναλυτικότερα επισημαίνουμε:- Το άρθρο 1: ιδιωτικοποιεί την απεξάρτηση, αφού δίνει την δυνατότητα, μεταξύ άλλων, να ιδρύουν « Θεραπευτικά Κέντρα και Συμβουλευτικούς Σταθμούς» , φιλανθρωπικά σωματεία, κοινωφελή ιδρύματα και φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Το ΚΕΘΕΑ που είναι ο πρώτος φορέας ίδρυσης θεραπευτικών κοινοτήτων στην χώρα αγνοείται πλήρως.
- Το άρθρο 2: επιχειρεί την ταξινόμηση των θεραπευτικών κέντρων. Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι οι Μονάδες Αποτοξίνωσης και οι Μονάδες Υποκατάστασης βαφτίζονται Μονάδες Θεραπείας. Έτσι οι Μονάδες Υποκατάστασης πριμοδοτούνται και αποτελούν την αιχμή του δόρατος της επίσημης Κυβερνητικής αντιναρκωτικής πολιτικής. Έκπληξη προκαλεί επίσης το γεγονός πως οι Μονάδες Κοινωνικής Επανένταξης δεν περιλαμβάνονται στα «είδη Θεραπευτικών Κέντρων»
- Το άρθρο 3: (α) αναφέρεται στην δημιουργία Ειδικής Γνωμοδοτικής Επιτροπής του ΟΚΑΝΑ που θα γνωμοδοτεί για την ίδρυση και λειτουργία των θεραπευτικών κέντρων και των Συμβουλευτικών Σταθμών. Η Επιτροπή αυτή που θα διορίζεται ουσιαστικά από την εκάστοτε κυβέρνηση, δεν είναι αντιπροσωπευτική και δεν παίρνει υπόψη της την εμπειρία των θεραπευτικών προγραμμάτων. Πρόκειται για μια ιατροκεντρική Επιτροπή που ο ρόλος της είναι η εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής και η νομιμοποίηση των ιδιωτών επιχειρηματιών στο χώρο της απεξάρτησης (β) Γίνεται αναφορά στην ίδρυση στα Ειδικά Ψυχιατρικά Νοσοκομεία Τομέων απεξάρτησης. Ουσιαστικά, στο πλαίσιο του ιατροκεντρισμού ψυχιατρικοποιείται και η απεξάρτηση και ανάγεται η ιατρική επιστήμη σε μέσον άσκησης κοινωνικού ελέγχου (γ) Ιδρύονται «Θεραπευτικά Κέντρα» στα Γενικά Νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ- και στα ψυχιατρικά τμήματα των Γενικών Νοσοκομείων. Πρόκειται για αποφάσεις που δεν παίρνουν υπόψη τους τα διεθνή επιστημονικά δεδομένα αφού όπως είναι γνωστό η δημιουργία τέτοιων τμημάτων απαιτεί συγκεκριμένες και αυστηρές επιστημονικές προδιαγραφές. Στην πράξη κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να λειτουργήσει αφού τα Νοσοκομείου του ΕΣΥ αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, τεράστια προβλήματα., «έλλειψης προσωπικού», «υλικοτεχνικής υποδομής», «εξειδικευμένου προσωπικού» κ.λ.π.
- Το άρθρο 4: (α) προβλέπει ότι για την χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδας Απεξάρτησης απαιτείται «περιβαλλοντική μελέτη»!!Ι! Αυτές οι εξωφρενικές αντιλήψεις όχι μόνο νομιμοποιούν την περιθωριοποίηση των εξαρτημένων ατόμων αλλά τους θεωρούν και εστία μόλυνσης του περιβάλλοντος. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για σύγχυση;, εάν δεν γνωρίζαμε πως πρόκειται για μια συγκεκριμένη ιδεολογική και πολιτική αντίληψη (β) Ιατρικοποιεί τον κοινωνικό και ψυχοθεραπευτικό χαρακτήρα των Μονάδων Απεξάρτησης, αφού ορίζει πως ο διευθυντής της μονάδας πρέπει να είναι ψυχίατρος ή παθολόγος (γ) "Νομιμοποιεί την παράνομη μέχρι σήμερα λειτουργία των λεγόμενων «κέντρων ταχείας αποτοξίνωσης» αφού επιτρέπει την λειτουργία τους με μόνη προϋπόθεση την ύπαρξη σε αυτά Μονάδας Εντατικής θεραπείας. Οι μέχρι σήμερα σοβαρές επιστημονικές ενστάσεις για αυτές τις μεθόδους και για τους κινδύνους που εγκυμονούν για τη ζωή των εξαρτημένων ατόμων παραβλέπονται με μεγάλη ευκολία (δ) Οδηγούμαστε σε κλινικές μεθόδους του προηγούμενου αιώνα αφού στο πλαίσιο της ιατρικοποίησης τα θεραπευτικά προγράμματα (ΚΕ.Θ.ΕΑ., 18 ΑΝΩ, Ψ Ν.Θ.), υποχρεώνονται να προσαρμόσουν την λειτουργία τους έτσι ώστε «. ..να πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου περί λειτουργίας Ψυχιατρικών κλινικών» !!!!! Έτσι, ορίζεται πλέον με νόμο η αναγωγή της τοξικομανίας σε «αυτοπροκαλούμενη νόσο με χαρακτηριστικά χρονιότητας και υποτροπής». Διαμέσου της βιολογικοποίησης επιχειρείται η άσκηση ενός ιδιότυπου κοινωνικού ελέγχου, καθώς και η άσκηση μιας ιδιότυπης κοινωνικής καταστολής «ευπαθών κοινωνικών ομάδων». Πριμοδοτούνται έτσι έννοιες, όπως «χρόνιος ασθενής», «τοξικομανής», ψυχασθενής» και διασφαλίζεται ο κοινωνικός αποκλεισμός των εξαρτημένων παιδιών που φαίνεται πως είναι και η βασική επιδίωξη της κυβέρνησης.
- Το άρθρο 5: ορίζει με εξωφρενικό τρόπο πως τα ήδη λειτουργούντα θεραπευτικά προγράμματα (ΚΕ.Θ.Ε.Α., 18 ΑΝΩ, Ψ.Ν.Θ.) που έχουν καταξιωθεί από την παροχή των υπηρεσιών τους θα πρέπει να πάρουν άδεια για από δεκαετίες ίδρυση τους, από μια αμφισβητούμενη και διορισμένη γνωμοδοτική επιτροπή! Ανοίγει έτσι ένα σοβαρό ζήτημα που αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης καθώς και τον τρόπο αξιολόγησης των παρεχόμενων υπηρεσιών.
- Το άρθρο 6: (α) ορίζει τους εξαρτημένους ως ασθενείς (β) ταυτίζει την θεραπεία με την υποκατάσταση (γ) αναθέτει την απεξάρτηση στις ήδη επιβαρημένες Μονάδες του ΕΣΥ (δ) αναθέτει την συνταγογράφηση και την χορήγηση υποκατάστατων στα ειδικά Ψυχιατρικά Νοσοκομεία και στα Γενικά Νοσοκομεία του ΕΣΥ. Επανειλημμένα οι επιστημονικοί φορείς έχουν προβάλλει τις αντιρρήσεις τους για τέτοιου είδους ρυθμίσεις αφού δεν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή και υπάρχει ο κίνδυνος της δημιουργίας μιας «ιδιότυπης πιάτσας» στα Γενικά Νοσοκομεία με κύριο χαρακτηριστικό την παράλληλη χρήση. Το κράτος γίνεται με αυτόν τον τρόπο ο νόμιμος «έμπορας» «νόμιμων» προς το παρόν ουσιών (ε) με την δημιουργία «κεντρικού κατάλογου θεραπείας» υποκατάστασης (βάση δεδομένων), επιχειρείται το φακέλωμα των τοξικομανών και ο έλεγχος τους μέσω του εξειδικευμένου κέντρου επιλογής του ΟΚΑΝΑ ή Μονάδας του ΕΣΥ.
- Το άρθρο 7: (α) δεν παίρνει υπόψη τις διεθνείς επιστημονικές επισημάνσεις σχετικά με τα προβλήματα, σε πολλά επίπεδα, που δημιουργεί ο εστιασμός των πολιτικών στο «προϊόν χρήσης» (β) δεν υπάρχει η απαιτούμενη επιστημονική αυστηρότητα σε ότι αφορά στην έννοια της «διπλής διάγνωσης» και της «συνοσηρότητας». Αυτή η έλλειψη σοβαρότητας νομιμοποιεί τις ιδιωτικές ψυχιατρικές κλινικές που θα μπορούν αφού βάλουν την ετικέτα της «αυνοσηρότητας» να κερδοσκοπούν νοσηλεύοντας αλκοολικούς και τοξικομανείς. Απλή προϋπόθεση είναι η ύπαρξη στις ιδιωτικές κλινικές «υπηρεσιών ψυχοκοινωνικής θεραπείας». Προσπερνούν έτσι, οι συντάκτες του Π.Δ. την ανάγκη ύπαρξης ειδικά οργανωμένων και εξειδικευμένων Μονάδων με συγκεκριμένες επιστημονικές προδιαγραφές και· αρχές λειτουργίας.
- Το άρθρο 8: στα πλαίσια του ιατροκεντρισμού, δίνει την εποπτεία Θεραπευτικών Κέντρων και των Συμβουλευτικών Σταθμών στον ΟΚΑΝΑ που έχει μετατραπεί σε ένα γραφειοκρατικό όργανο προώθησης της κυβερνητικής πολιτικής. Ορίζει μάλιστα πως η εποπτεία θα γίνεται από τριμελή συνεργεία που θα αποτελούνται από ένα ψυχίατρο, ένα νομικό και ένα υπάλληλο του ΥΥΚΑ. Αυτή η διαπλοκή της ιατρικής επιστήμης με την νομική εξουσία, αναβαθμίζει τον πολιτικό ρόλο του ελέγχου των υπάρχουσων Μονάδων Απεξάρτησης. Παράλληλα δεν αναφέρεται τίποτα σχετικά με τους κανόνες της εποπτείας Από αυτή την άποψη η εποπτεία είναι μια γενική έννοια που θα καθορίζεται από τα εκάστοτε κυβερνητικά επιτελεία.
- Το άρθρο 9: ρευστοποιεί τα κριτήρια αξιολόγησης και δίνει την δυνατότητα υπερεξουσιών στην Ειδική Γνωμοδοτική Επιτροπή του ΟΚΑΝΑ που όντας μη αντιπροσωπευτική θα μπορεί να αυθαιρετεί. Στόχος είναι ο έλεγχος του φαινομένου απεξάρτησης, ώστε να εφαρμόζουν την επίσημη πολιτική τον ΟΚΑΝΑ και της κυβέρνησης. Έτσι, η Ειδική Γνωμοδοτική Επιτροπή θα μπορεί (α) να αξιολογεί αυθαίρετα τα πορίσματα των ελέγχων που θα κάνουν τα τριμελή συνεργεία του ΟΚΑΝΑ (β) θα καθορίζει την «οικονομική βιωσιμότητα» στο πλαίσιο της πολιτικής του κόστους - αποδοτικότητας των φορέων της απεξάρτησης (γ) θα εκτιμά εάν οι φορείς απεξάρτησης προκαλούν «οικολογική ρύπανση» στην περιοχή δράσης τους.
- Όλες αυτές οι αυθαίρετες επιλογές της κυβέρνησης θα έχουν ημερήσια αποζημίωση που θα καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργείων Υγείας και Απασχόλησης. Αυτή την αποζημίωση δεν θα την καταβάλλει το κράτος αλλά τα ήδη υπερχρεωμένα ασφαλιστικά ταμεία.
Γίνεται αντιληπτό, πως η κυβέρνηση, στα πλαίσια της πολιτικής «περιορισμού της βλάβης» δίνει την δυνατότητα στους επιχειρηματίες να εμπορεύονται τον ανθρώπινο πόνο.Η έλλειψη ουσιαστικών αναφορών στην πρωτογενή πρόληψη και στην κοινωνική επανένταξη των απεξαρτημένων ατόμων δείχνει ότι πρόθεση της κυβέρνησης είναι η περιθωριοποίηση και ο κοινωνικός αποκλεισμός.
Το ΕΣΥΝ που πάνω από 20 χρόνια παλεύει ενάντια στις αιτίες που οδηγούν στα ναρκωτικά, πιστεύει πως οι υπηρεσίες απεξάρτησης οφείλουν να είναι δημόσιες και δωρεάν. Το Ε.ΣΥ.Ν. δηλώνει την αντίθεση του σε αυτό το σχέδιο προεδρικού διατάγματος και ζητά την άμεση απόσυρση του.
Η Εκτελεστική Επιτροπή του Ε.ΣΥ.Ν. Αθήνα 6 Ιουλίου 2005