Στις αρχές Ιουλίου του 2010 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ εξάγγειλε νέα μέτρα σχετικά με το θέμα των ναρκωτικών και των εξαρτήσεων. Κυρίαρχο ζήτημα στη χρονική περίοδο που γίνονται οι εξαγγελίες είναι η βαθιά καπιταλιστική κρίση στη χώρα μας και τα σκληρά αντεργατικά και αντιλαϊκά μέτρα που υιοθετούνται από την κυβέρνηση σε συνεργασία με την ΕΕ και το ΔΝΤ. Πρόκειται για μέτρα που καταδικάζουν την πλειοψηφία των μεσαίων και λαϊκών στρωμάτων σε πολύχρονες θυσίες και καλούν το λαό να πληρώσει την κρίση που δε δημιούργησε.
Η ως σήμερα εφαρμοζόμενη πολιτική των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ στο οξύ ζήτημα της εξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες επικεντρώνεται στην καταστολή και στη διαχείρισή του με την πριμοδότηση των προγραμμάτων συντήρησης στη χρήση με υποκατάστατα (μεθαδόνη, βουπρενορφίνη και ανταγωνιστών οπιοειδών). Τα στεγνά θεραπευτικά προγράμματα υποχρηματοδοτούνται, παρά την αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητά τους. Το προηγούμενο διάστημα παρακολουθεί κανείς επίσης μια συστηματική προσπάθεια ακόμα περαιτέρω υποβάθμισης των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων με τις προτάσεις σύνδεσης τους με προγράμματα εξολοκλήρου διαφορετικής φιλοσοφίας, όπως τα προγράμματα υποκαταστάτων.
Στη ομιλία του Πρωθυπουργού και τις εξαγγελίες για το θέμα των ναρκωτικών γίνεται κριτική στον ΟΚΑΝΑ. Αποδίδεται η αναποτελεσματικότητα του οργάνου υλοποίησης της αντιναρκωτικής πολιτικής στη χώρα μας σε «κακοδιαχείριση». Ως ΕΣΥΝ έχουμε αναδείξει το κυρίαρχο ζήτημα που αφορά στη δομή και τη λειτουργία του ΟΚΑΝΑ. Ο ΟΚΑΝΑ, ο οποίος τελεί υπό την εποπτεία του Υπ. Υγείας και Πρόνοιας και διοικείται από διορισμένο Δ.Σ., είναι πιστός υλοποιητής της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής, η οποία όπως έχει διατυπωθεί μέσα από τα Εθνικά Σχέδια Δράσης, σε πλήρη σύμπνοια με τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά. επικεντρώνει στη διαχείριση του προβλήματος της τοξικοεξάρτησης, και όχι στην ουσιαστική αντιμετώπισή του. Η εξυπηρέτηση της λογικής «περιορισμού της βλάβης», με την προώθηση της υποκατάστασης αποτελεί εδώ και χρόνια το κύριο μέλημα του ΟΚΑΝΑ. Με όχημα την ιατρικοποίηση και ψυχιατρικοποίηση του προβλήματος, αντιλήψεις που επικεντρώνουν στο σύμπτωμα και δεν αντιμετωπίζουν τα αίτια που οδηγούν στην χρήση και στην εξάρτηση, επιχειρείται η προώθηση προγραμμάτων υποκατάστασης, χαμηλών προδιαγραφών, τόσο ως προς τις δομές και τις παρεχόμενες υπηρεσίες, όσο και ως προς τον αριθμό του προσωπικού.
Στην ίδια ομιλία η σαφής πολιτική επιλογή των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που προωθεί της συρρίκνωσης του αστικού κράτους πρόνοιας και προωθεί την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας γενικά και ψυχικής υγείας και απεξάρτησης ειδικότερα, γίνεται προσπάθεια να αναχθεί σε αναγκαιότητα μόνο λόγω της κρίσης. Η οικονομική κρίση δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη στρατηγική επιλογή των κυβερνήσεων να μετατρέψουν το σύστημα υγείας σε επιχείρηση, μέσα από τη λειτουργία του με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και την περαιτέρω ιδιωτικοποίησή του.
Στην ίδια ομιλία γίνεται συχνή αναφορά στις «δυνατότητες» που παρέχει στην αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών το σχέδιο «Καλλικράτης». Αυτά που παρουσιάζονται ως «δυνατότητες», αφορούν επί της ουσίας τη διευκόλυνση και ενίσχυση της επιχειρηματικής δράσης και την προώθηση των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων και στον τομέα της Υγείας και Πρόνοιας. Με την προώθηση του καθεστώτος της
«ανταποδοτικότητας» και «αντιληπτικότητας» στην τοπική διοίκηση και της ενίσχυσης του ρόλου διαφόρων ΜΚΟ στην υγεία και στην απεξάρτηση είναι εύλογες οι ανησυχίες για υποβάθμιση και απαξίωση των υπηρεσιών απεξάρτησης.
Σχετικά με τις κατευθύνσεις της κυβερνητικής πολιτικής στα εκάστοτε επιμέρους ζητήματα το ΕΣΥΝ διατυπώνει την κριτική του. Συγκεκριμένα:
Η ως σήμερα εφαρμοζόμενη πολιτική των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ στο οξύ ζήτημα της εξάρτησης από ναρκωτικές ουσίες επικεντρώνεται στην καταστολή και στη διαχείρισή του με την πριμοδότηση των προγραμμάτων συντήρησης στη χρήση με υποκατάστατα (μεθαδόνη, βουπρενορφίνη και ανταγωνιστών οπιοειδών). Τα στεγνά θεραπευτικά προγράμματα υποχρηματοδοτούνται, παρά την αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητά τους. Το προηγούμενο διάστημα παρακολουθεί κανείς επίσης μια συστηματική προσπάθεια ακόμα περαιτέρω υποβάθμισης των στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων με τις προτάσεις σύνδεσης τους με προγράμματα εξολοκλήρου διαφορετικής φιλοσοφίας, όπως τα προγράμματα υποκαταστάτων.Στη ομιλία του Πρωθυπουργού και τις εξαγγελίες για το θέμα των ναρκωτικών γίνεται κριτική στον ΟΚΑΝΑ. Αποδίδεται η αναποτελεσματικότητα του οργάνου υλοποίησης της αντιναρκωτικής πολιτικής στη χώρα μας σε «κακοδιαχείριση». Ως ΕΣΥΝ έχουμε αναδείξει το κυρίαρχο ζήτημα που αφορά στη δομή και τη λειτουργία του ΟΚΑΝΑ. Ο ΟΚΑΝΑ, ο οποίος τελεί υπό την εποπτεία του Υπ. Υγείας και Πρόνοιας και διοικείται από διορισμένο Δ.Σ., είναι πιστός υλοποιητής της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής, η οποία όπως έχει διατυπωθεί μέσα από τα Εθνικά Σχέδια Δράσης, σε πλήρη σύμπνοια με τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά. επικεντρώνει στη διαχείριση του προβλήματος της τοξικοεξάρτησης, και όχι στην ουσιαστική αντιμετώπισή του. Η εξυπηρέτηση της λογικής «περιορισμού της βλάβης», με την προώθηση της υποκατάστασης αποτελεί εδώ και χρόνια το κύριο μέλημα του ΟΚΑΝΑ. Με όχημα την ιατρικοποίηση και ψυχιατρικοποίηση του προβλήματος, αντιλήψεις που επικεντρώνουν στο σύμπτωμα και δεν αντιμετωπίζουν τα αίτια που οδηγούν στην χρήση και στην εξάρτηση, επιχειρείται η προώθηση προγραμμάτων υποκατάστασης, χαμηλών προδιαγραφών, τόσο ως προς τις δομές και τις παρεχόμενες υπηρεσίες, όσο και ως προς τον αριθμό του προσωπικού.
Στην ίδια ομιλία η σαφής πολιτική επιλογή των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που προωθεί της συρρίκνωσης του αστικού κράτους πρόνοιας και προωθεί την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας γενικά και ψυχικής υγείας και απεξάρτησης ειδικότερα, γίνεται προσπάθεια να αναχθεί σε αναγκαιότητα μόνο λόγω της κρίσης. Η οικονομική κρίση δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη στρατηγική επιλογή των κυβερνήσεων να μετατρέψουν το σύστημα υγείας σε επιχείρηση, μέσα από τη λειτουργία του με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και την περαιτέρω ιδιωτικοποίησή του.
Στην ίδια ομιλία γίνεται συχνή αναφορά στις «δυνατότητες» που παρέχει στην αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών το σχέδιο «Καλλικράτης». Αυτά που παρουσιάζονται ως «δυνατότητες», αφορούν επί της ουσίας τη διευκόλυνση και ενίσχυση της επιχειρηματικής δράσης και την προώθηση των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων και στον τομέα της Υγείας και Πρόνοιας. Με την προώθηση του καθεστώτος της
«ανταποδοτικότητας» και «αντιληπτικότητας» στην τοπική διοίκηση και της ενίσχυσης του ρόλου διαφόρων ΜΚΟ στην υγεία και στην απεξάρτηση είναι εύλογες οι ανησυχίες για υποβάθμιση και απαξίωση των υπηρεσιών απεξάρτησης.Σχετικά με τις κατευθύνσεις της κυβερνητικής πολιτικής στα εκάστοτε επιμέρους ζητήματα το ΕΣΥΝ διατυπώνει την κριτική του. Συγκεκριμένα:
- Όσον αφορά στα Κέντρα Πρόληψης και στον τρόπο που δουλεύουν, διαπιστώνεται ότι από την αρχή της συστάσεως τους κανένα πρόγραμμα πρόληψης με μακροπρόθεσμο ορίζοντα δεν έχει εκπονηθεί. Οι προσπάθειες των εργαζομένων να παράσχουν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια πρόληψη έχουν ναυαγήσει, εξαιτίας της υποχρηματοδότησης. Εργαζόμενοι, απλήρωτοι για μήνες, επί της ουσίας «όμηροι» στις διαθέσεις της εκάστοτε κυβέρνησης, αδυνατούν να υπηρετήσουν το ρόλο τους. Το κενό έχουν επιχειρήσει να καλύψουν διάφορες ΜΚΟ, οι οποίες εκπονούν προγράμματα αμφίβολης ποιότητας συχνά με κύριο στόχο την απομύζηση διαφόρων ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
- Στο ζήτημα δημιουργίας νέων θέσεων θεραπείας ανάλογα με τη «ζήτηση». Είναι γνωστό ότι η «ζήτηση» και η επιλογή θεραπευτικού προγράμματος δεν γίνεται ελεύθερα από τον χρήστη ουσιών. Ειδικά ο εξαρτημένος από οπιοειδή κατευθύνεται κύρια στα προγράμματα υποκατάστασης. Η διαθέσιμη πληροφόρηση λειτουργεί προπαγανδιστικά προς αυτά (εύκολη θεραπευτική λύση, άμεσα προσβάσιμη κτλ.). Συνεπώς η αυξημένη ζήτηση προς αυτά τα προγράμματα είναι καταρχήν κατευθυνόμενη.
- Αξιολόγηση των θεραπευτικών προγραμμάτων με τη «σχέση κόστους-οφέλους». Η λογική αυτή αξιολόγησης του αγαθού της υγείας είναι βαθιά αντιδραστική, εξυπηρετεί κύρια τις ανάγκες του Κεφαλαίου και έχει καταγγελθεί και στο παρελθόν από το ΠΑΣΟΚ ως «νεοφιλελεύθερη». Μικρή έκπληξη προκαλεί η επιλογή από μια κυβέρνηση που διατείνεται ότι είναι «σοσιαλιστική» να εφαρμόσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές στην υγεία και ειδικά στην απεξάρτηση, να κοστολογήσει δηλαδή την ανθρώπινη ζωή. Το ΕΣΥΝ υποστηρίζει ότι μεγαλύτερο όφελος έχει η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος της τοξικοεξάρτησης, παρά η καταδίκη των τοξικομανών στη δια βίου χορήγηση υποκαταστάτων, τα οποία θεωρούνται περισσότερα «αποτελεσματικά» και λιγότερο «κοστοβόρα».
- «Αγωγή Υγείας». Το ΕΣΥΝ υποστηρίζει ότι ουσιαστική πρόληψη μπορεί να υπάρξει μέσα από την εκπαίδευση, εφ’ όσον προωθείται με ποικίλους τρόπους η καλλιέργεια ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων, με την παροχή όλων εκείνων των δυνατοτήτων για την αξιοποίηση των ικανοτήτων των νέων μέσα από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Αυτό δεν αφορά σε ένα μάθημα «αγωγή υγείας», συχνά στην «ευέλικτη ζώνη». Αφορά ολόκληρα τη δομή και τον προσανατολισμό του εκπαιδευτικού προγράμματος.
- Σχετικά με τη λειτουργία προγραμμάτων υποκατάστασης στις φυλακές, ο φορέας μας είναι αντίθετος. Τα υποκατάστατα πέρα από εμπόρευμα κυριολεκτικά και μέσο συντήρησης στην εξάρτηση θα εξυπηρετήσουν και το ρόλο μέσου καταστολής. Προτείνουμε τη δημιουργία στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων για φυλακισμένους εξαρτημένους.
- Όσον αφορά στη νομοθεσία, το ΕΣΥΝ προτείνει την αναμόρφωση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου, ώστε να προβλέπει αυστηρές ποινές στους εμπόρους και βοήθεια στους χρήστες και τη δημιουργία ειδικού σώματος δικαστών για αυτές τις υποθέσεις.
- Σχετικά με την ενημέρωση και προβολή του ζητήματος από τα ΜΜΕ, το ΕΣΥΝ έχει ξεκάθαρο μέτωπο αντιπαράθεσης με την επικρατούσα λογική προώθησης της ναρκωκουλτούρας. Τα ναρκωτικά προβάλλονται ως τρόπος ζωής, ως απαραίτητα σε κάθε στιγμή της ζωής και δραστηριότητας των νέων ανθρώπων. Οι προσπάθειες νομιμοποίησης της εξάρτησης στη συνείδηση των νέων μας έχουν πολέμιους. Η εξάρτηση από τα ναρκωτικά είναι ένας ανελεύθερος τρόπος ζωής που χαρακτηρίζεται από την παραίτηση και την φυγή και απαιτούμε να λαμβάνονται άμεσα μέτρα σε κάθε προσπάθεια προώθησης της ναρκωκουλτούρας.
Σε συνθήκες όξυνσης των κοινωνικών προβλημάτων και ειδικά του προβλήματος της τοξικοεξάρτησης, η 
μοναδική επένδυση που μπορεί να κάνει η Πολιτεία για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το πρόβλημα των ναρκωτικών είναι στροφή στην πρωτογενή πρόληψη. Μια στρατηγική πρόληψης επιβάλλεται να λαμβάνει υπόψη της τους βασικούς παράγοντες που επιδρούν στη ζωή ενός νέου ανθρώπου: την οικογένεια, την εκπαίδευση, την επαγγελματική αποκατάσταση, την τέχνη, τον αθλητισμό, αλλά και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Ουσιαστικά, η πρωτογενής πρόληψη σημαίνει την πρόταση ενός τρόπου ζωής δημιουργικού, με αξίες, στόχους και αξιοπρέπεια, μέσα από τη συλλογικότητα. Ενός τρόπου ζωής με δικαιώματα και δυνατότητες για την ανάπτυξη των νεανικών συνειδήσεων. Η στάση και ο αγώνας του Εθνικού Συμβουλίου κατά των Ναρκωτικών για την πρωτογενή πρόληψη επιβεβαιώνεται καθημερινά.
Το ΕΣΥΝ διατυπώνει και αγωνίζεται για μια αντιναρκωτική πολιτική στη χώρα μας με το παρακάτω πλαίσιο αξόνων:
- Όχι σε όλα τα ναρκωτικά. Καμία αποδοχή του διαχωρισμού τους σε «σκληρά» και μαλακά».
- Η υπόθεση των ναρκωτικών, δεν αφορά μόνο τους ειδικούς. Αφορά το σύνολο του ελληνικού λαού.
- Η αντιναρκωτική πολιτική πρέπει να είναι το αποτέλεσμα ενός ευρύτερου κοινωνικού διαλόγου. Σε αυτόν τον διάλογο, πρέπει να συμμετέχουν όλοι οι αρμόδιοι φορείς. Πρέπει επίσης να συμμετέχουν επιστημονικοί, συνδικαλιστικοί, πολιτιστικοί, νεολαΐστικοι, κοινωνικοί, κ.α φορείς της χώρας.
- Χρειάζεται κεντρικός σχεδιασμός με ενιαία φιλοσοφία και αντίληψη, που να αφορά στην Πρόληψη, στην Θεραπεία, στην Κοινωνική Επανένταξη, στην Έρευνα και στην Αξιολόγηση.
- Η παροχή υπηρεσιών απεξάρτησης πρέπει να είναι δημόσια και δωρεάν.
- Η ιατρικοποίηση του προβλήματος των ναρκωτικών επικεντρώνει στο σύμπτωμα και όχι στην αντιμετώπιση των αιτιών που οδηγούν στην χρήση και στην εξάρτηση. Η τοξικομανία είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που μπορεί να χαρακτηρισθεί, σαν μια ακραία μορφή αποξένωσης του σύγχρονου ανθρώπου.
- Οποιαδήποτε προσπάθεια διαμόρφωσης μιας αντιναρκωτικής πολιτικής θα πρέπει να πάρει υπόψη της: α) την ελληνική πραγματικότητα, β) τη γεωγραφική διαφοροποίηση του φαινόμενου της εμπορίας, διακίνησης, προσφοράς, ζήτησης και χρήσης ναρκωτικών ουσιών.
- Είμαστε ενάντια στη ψυχιατρικοποίηση του προβλήματος. Η φιλοσοφία των θεραπευτικών κοινοτήτων και προγραμμάτων (ΚΕΘΕΑ, 18 ΑΝΩ) είναι ξεκάθαρη, σαφής και αυστηρά επιστημονικά προσδιορισμένη.
- Πρέπει να δημιουργηθούν τόσα προγράμματα (συμβουλευτικοί σταθμοί, κλειστής διαμονής, κλπ) όσα έχει ανάγκη ο τόπος. Για να καλυφθούν στο ελάχιστο οι ανάγκες της χώρας, χρειάζεται ένα τουλάχιστον «κλειστό» θεραπευτικό πρόγραμμα σε κάθε νομό. Να στελεχωθούν, να χρηματοδοτηθούν και να στηριχθεί η ανάπτυξη των ήδη υπαρχόντων στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων.
- Το πρόβλημα σήμερα είναι η πολυτοξικομανία. Συνεπώς η υποκατάσταση των οπιούχων θα πρέπει να επανεξεταστεί, τόσο στην φιλοσοφία της όσο και στην αποτελεσματικότητά της.
- Η υποκατάσταση χρειάζεται συγκεκριμένες υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό. Πρέπει λοιπόν να δημιουργηθούν ειδικές μονάδες και να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια διακίνησης «υποκατάστατων» μέσα από το ΕΣΥ.
- Πρέπει να δημιουργηθούν μονάδες σωματικής αποτοξίνωσης.
- Η Ελλάδα έχει τα χαμηλότερα ποσοστά εισόδου στην χρήση ναρκωτικών ουσιών (εκτός διαλυτών και αλκοόλ) στην Ε.Ε. Έχει όμως τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων. Αυτό σημαίνει πως πρέπει να αναπτύξουμε υπηρεσίες αντιμετώπισης περιστατικών σε κρίση.
- Πρέπει να αναμορφωθεί το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να προβλέπει αυστηρές ποινές στους εμπόρους και βοήθεια στους χρήστες.
- Η πολιτεία να έχει την άμεση ευθύνη για την αντιμετώπιση της ναρκωκουλτούρας (ΜΜΕ, κλπ).
- Να δημιουργηθούν ειδικά προγράμματα στήριξης της ελληνικής οικογένειας (σχολές γονέων, κλπ).
- Το αντικείμενο της εξάρτησης πρέπει να ενταχθεί στα προγράμματα σπουδών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
- Η πρόληψη πρέπει να διδάσκεται στις σχολές δασκάλων και καθηγητών, ώστε να μπορούν να την ασκούν μέσα στα σχολεία.
- Να προαχθεί σε μείζον ζήτημα, η υπόθεση της πρωτογενούς πρόληψης. Να αναπτυχθούν προγράμματα πρωτογενούς πρόληψης με μακροχρόνιο ορίζοντα και προσαρμοσμένα στις τοπικές, γεωγραφικές και άλλες ιδιαιτερότητες.
- Να αναπτυχθούν ειδικά προγράμματα για εφήβους.
- Να δημιουργηθούν ειδικά προγράμματα – παρεμβάσεις, σε καταστάσεις οικονομικής και πολιτιστικής φτώχειας.
- Να δημιουργηθούν ειδικά προγράμματα πρόληψης της ανεργίας.
- Να δημιουργηθούν ειδικά προγράμματα πρόληψης της σχολικής διαρροής.
- Να δημιουργηθούν ομάδες πρόληψης στα σχολεία.
- Να διορισθούν στα σχολεία ειδικοί επιστήμονες που να είναι επιφορτισμένοι με την στήριξη των νέων ανθρώπων.
- Να στηριχθούν και να αναπτυχθούν τα Κέντρα Πρόληψης (οικονομικά, θεσμικά, κλπ).
- Η αξιολόγηση των παρερχομένων υπηρεσιών να γίνεται από δημόσιο φορέα.
- Να προβλεφθούν θέσεις εργασίας για απεξαρτημένους στο δημόσιο τομέα με ειδική νομοθετική ρύθμιση.
- Να δοθούν κίνητρα στους εργαζόμενους στην απεξάρτηση. Οικονομικά, θεσμικά, εκπαίδευση, επιμόρφωση, κλπ.
- Να γίνουν περισσότερες προσλήψεις στις δομές που τις έχουν ανάγκη.
- Να προβλεφθεί η υπόθεση της «επαγγελματικής κόπωσης» που οδηγεί στην εξασθένηση (σωματική, ψυχολογική) πολλούς εργαζόμενους στον χώρο της απεξάρτησης.
Η Γραμματεία της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ε.ΣΥ.Ν.
Αθήνα, Ιούλιος 2010